|
PROCES
C - 41
Pierwszym
etapem powstania gotowej odbitki jest wywołanie. Wywoływacz barwny
(CD-4) jest to roztwór wodny substancji redukującej, konserwującej,
antyzadymiającej oraz innego rodzaju dodatków. Wywoływacz barwny
jest bardzo podobnym do wywoływacza czarno - białego, różnice jednak
dotyczą przede wszystkim trzech jego składników: substancji redukującej,
konserwującej oraz dodatków. Jako substancję konserwującą stosuje
się w fotografii barwnej siarczan hydroksylaminy - (HN2OH)2ˇH2SO4
- która zapobiega utlenianiu się reduktora (substancji redukującej)
w reakcji z tlenem. Obok siarczanu hydroksylaminy, stosuje się równocześnie
siarczyn sodu bezwodny, którego jednak nie można stosować w dużych
ilościach, gdyż wchodzi w reakcję z produktem utleniania rozkładając
go, a to z kolei powoduje zmniejszenie ilości powstających barwników.
W
drugim etapie produkt utleniania powstający przy redukcji halogenków
do srebra metalicznego wchodzi w reakcję z komponentami barwników
w poszczególnych warstwach obrabianego materiału. Po wywoływaniu
mamy dwa obrazy: obraz negatywowy srebrowy i obraz barwnikowy w
barwach dopełniających do fotografowanego obiektu.
Błonę
wyjętą z wywoływacza barwnego przekłada się bezpośrednio do wybielacza.
W wybielaczu srebro metaliczne zostaje z powrotem przeprowadzone
do postaci halogenków srebra, czyli soli kompleksowych, a dokładnie
do postaci bromku srebra.
Jest wiele substancji utleniających, które mogą utlenić srebro metaliczne
do jonów srebrowych. Należy jednak pamiętać, że srebro metaliczne
powinno być utlenione bez jednoczesnego naruszania wytworzonego
już w warstwach barwnika. Należy używać utleniacza na tyle delikatnego,
aby nie spowodować uszkodzenia barwników, a jednocześnie działającego
skutecznie na srebro metaliczne. Najczęściej stosowaną substancją
wybielającą jest sól żelazowo - sodowa kwasu wersenowego (ODTA -
FeNa), która w procesie wybielania sama się redukuje i tym samym
unieczynnia.
Następnym
procesem jest utrwalanie, które możemy podzielić na trzy fazy:
- bromek srebrowy w obecności tiosiarczanu sodowego zamienia się
w tiosiarczan srebrowy, również nie rozpuszczający się w wodzie,
- w dalszym oddziaływaniu tiosiarczanu sodu zamieniona tiosiarczan
srebrowy w sól trudno rozpuszczającą się w wodzie - tiosiarczan
srebrowo - sodowy,
- powstają związki kompleksowe łatwo rozpuszczające się w wodzie,
można je więc usunąć z żelatyny.
Roztworem
kończącym proces wywoływania jest stabilizator. Dzięki zawartości
składników konserwujących wpływa na poprawę stabilności barwników
podczas składowania gotowych obrazów. Stabilizator powinien dokładnie
wypłukać negatyw ponieważ barwniki wytwarzane w procesie obróbki
barwnej nie są zbyt trwałe, pozostawione w warstwie zespolone sole
tiosiarczanu - srebrowego jak i tiosiarczanu sodu powodują powolne,
a w wilgotnych warunkach przyśpieszone niszczenie obrazu barwnikowego.
Dzięki zawartości w nim substancji powierzchniowo czynnych zapewnia
dobre spływanie wody z powierzchni błony. Zapobiega w ten sposób
znacznemu powstawaniu plam podczas suszenia błony.
PROCES RA - 4
Naświetlony
papier należy poddać obróbce chemicznej, czyli wywołaniu. Obecnie
stosowany jest proces noszący nazwę, RA - 4.
Przebieg
procesu:
- temperatura - 35°C
- wywołanie barwne - 45 s
- wybielanie - utrwalanie - 45 s
- płukanie końcowe - 90 s
Wywoływanie
barwne CD:
Naświetlone
kryształy halogenków srebra znajdujące się w warstwach światłoczułych
materiału, są redukowane do srebra metalicznego, przy czym substancja
wywołująca utlenia się. Nie naświetlone kryształy pozostają niezmienione.
Utleniona substancja łączy się z odpowiednimi komponentami barwników,
znajdującymi się w warstwach światłoczułych, tworząc barwnik, wskutek
czego otrzymujemy obraz srebrowy i barwnikowy.
Kąpiel
wybielająca - utrwalająca:
Głównym
składnikiem wybielacza jest sześciocyjanożelazjan potasu, a substancją
utrwalającą jest tiosiarczan sodu. Oba te związki reagują między
sobą, więc aby móc zastosować jedną kąpiel wybielająco - utrwalającą
zamiast sześciocyjanożelazianu potasu stosuje się sól żelazowo -
sodową kwasu wersenowego, dzięki której można połączyć wybielacz
z utrwalaczem bez ujemnych następstw. Otrzymamy roztwór spełniający
funkcję wybielacza powodujące usunięcie srebra metalicznego, jak
też i utrwalacza. Kwas wersenowy wiąże jony metali ciężkich i usuwa
je z roztworu.
Płukanie
końcowe:
W
jego trakcie wszystkie chemikalia użyte do obróbki materiału zostają
wypłukane z warstw materiału. Tylko w takim wypadku można zabezpieczyć
stabilność wytworzonych barwników.
PROCES E - 6
I.
Wywoływanie czarno-białe FD
Jako pierwszy etap procesu E-6 stosuje się wywoływanie czarno-białe.
W wywoływaczu FD powstaje czarno-biały obraz negatywowy, który decyduje
o późniejszym kształcie pozytywowego obrazu barwnego. Decyduje zatem
o jakości reprodukcji barw. Skład chemiczny wywoływacza jest taki
sam jaki stosuje się w fotografii czarno-białej, jednak zawiera
on dodatkowe składniki, które celem lepszego wykorzystania światłoczułości
materiału, wywołują bardziej intensywnie, prowadząc do powstania
większego zadymienia obrazu negatywowego. Powstałe zadymienie nie
jest groźne, gdyż cały obraz srebrowy negatywowy zostaje w dalszym
etapie całkowicie usunięty.
Czas wywoływania czarno-białego 6 minut.
Temperatura wywoływania 38 +/- 0,3° C
II.
Płukanie
Podczas płukania po wywołaniu pierwszym przebiegają dwa procesy:
1) dowywoływanie obrazu negatywowego
2) przerwanie wywoływania pierwszego FD wskutek wypłukania składników
czynnych w wywoływaczu.
Czas płukania 2 minuty.
Temperatura płukania 33 - 39° C
III.
Roztwór odwracający (zadymiający) RE
Celem działania roztworu odwracającego jest spowodowanie zadymienia
powstałych kryształów halogenków srebra. Materiał zadymia się solami
Sn (III), powodując powstanie utajonego obrazu pozytywowego, który
można wywołać w wywoływaczu barwnym CD. Jest to roztwór silnie redukujący,
jako główny składnik zawiera chlorek cyny (II) SnCI. Po procesie
odwracalnym RE nie wolno stosować płukania, gdyż w celu uzyskania
całkowitego odwrócenia obrazu, należy go poddać kąpieli w wywoływaczu
barwnym.
Czas płukania 2 minuty.
Temperatura 33 - 39° C
IV.
Wywoływacz barwny CD
Pozostające w warstwach nie wywołane kryształy halogenki Ag służą
do wytworzenia barwników. Podczas wywoływania barwnego powstają
pozytywowe cząstkowe obrazy barwnikowe. W tej fazie obróbki materiał
jest pokryty całkowicie srebrem metalicznym, pochodzącym z trzech
cząstkowych negatywowych, jak i z trzech obrazów cząstkowych pozytywowych
Czas wywoływania 6 minut. Temperatura 38,0 ą 0,3°C
V.
Roztwór kondycjonujący BC
Nie zachodzą żadne zmiany w cząstkowych obrazach srebrowych i barwnikowych.
Służy on tylko do przygotowania materiału do utlenienia srebra metalicznego
w wybielaczu. Kąpiel BC zapobiega zbyt dużemu przenoszeniu przez
materiał alkalicznego roztworu wywołującego barwnego. Między kąpielą
kondycjonującą a wybielaniem nie należy stosować płukania, gdyż
może to zniwelować działanie BC. Warstwy powinny zawierać resztki
roztworu kondycjonującego w chwili przejścia do kąpieli wybielającej.
Roztwór BC zawiera min. siarczany, których nieco podwyższone stężenie
może doprowadzić do obniżenia gęstości optymalnej maksymalnej Dmax.
Czas 2 minuty
Temperatura 33 -39 °C
VI.
Wybielanie BL
Zadaniem wybielacza jest utlenienie srebra metalicznego, tworzącego
obrazy pozytywne i negatywne w materiale i przeprowadzenie go w
sole halogenkowe. Jaka substancji wybielającej używa się wersenianiu
żelaza (III), lub sześciocyjanożelazianu (III) potasu (żelazianocyjanek
potasu), który utlenia srebro metaliczne i sam redukuje się do soli
żelaza (III).
Czas wybielania: 6min.
Temperatura: 33- 39°C
VII.
Płukanie drugie
Stosowane jest, ażeby zapobiec przenoszeniu zbyt dużej ilości składników
wybielacza BL do roztworu utrwalacza FX
Czas; 2 min. - 4 min.
Temperatura: 33 ą 39°C
VIII.
Utrwalanie FX
Zadaniem utrwalania jest rozpuszczenie wytworzonych w wybielaczu
BL halogenków Ag i przeprowadzenie ich w łatwo rozpuszczalne kompleksowe
sole tiosoarczanosrebrzanowe. Gdy nie stosuje się płukania między
wybielanie i utrwalaniem, utrwalacz należy napowietrzać, gdyż zapobiega
się w ten sposób redukcji barwnika niebieskozielonego do jego leukozwiązku
przez substancje redukujące (sole żelaza III). Jeśli dojdzie do
przeprowadzenia nawet części tego barwnika w leukozwiązek, prowadzi
to do przesunięcia odcienia barwnika obrazu w kierunku czerwieni
(powstają czerwone cienie obrazu). Do utrwalania materiałów odwracalnych
nie wolno stosować utrwalaczy kwaśnych z obróbki czarno-białej,
bowiem powodują one zniszczenia barwnika głównie niebieskozielonego.
Utrwalacze te, mają niskie pH 5,5
Czas utrwalania 4 min.
Temperatura: 33 - 39°C
IX.
Płukanie końcowe (III)
W ostatnim płukaniu rozpuszczają się resztki łatwo rozpuszczalnych
soli kompleksowych tiosiarczanosrebrzanowych oraz resztki tiosiarczanu
amonu lub sodu (głównego składnika utrwalacza). Chemikalia, pozostające
w warstwach wskutek niewystarczającego płukania końcowego, powodują
obniżenie trwałości pozytywowych obrazów barwnikowych: zmiany odcieni
barwnych, a wręcz do całkowitego zblakniecia obrazów w przyszłości.
Czas trwania: 4 min.
Temperatura: 33 - 39°C
X.
Roztwór końcowy (B)
Jest to roztwór stabilizujący, reaguje z niezużytym komponentem
barwnika purpurowego, w wyniku czego powstaje bezbarwny związek.
Jest to kąpiel niezbędna do ustabilizowania obrazu barwnego.
Czas trwania: 0,5 min.
Temperatura: 33 - 39°C
XI.
Suszenie
|
